Skip Navigation LinksAnaSayfa > Sulak Alanlar > Doğubeyazıt Sazlıkları



Alanın Tanımı: Doğubayazıt Sazlıkları, Türkiye’nin en yüksek dağı Büyük Ağrı Dağı’nın (5.165 m.) eteklerinde yer alan tatlı su gölleri (ikisi büyük) ile bunların arasında uzanan geniş taşkın ovaları, ıslak çayırlık ve bataklıkları kapsar.

Büyük göllerden, Saz ya da Kurtkapan Gölü yüzey akımıyla, Gölyüzü (Şeyhli) Gölü ise Balıkgölü Suyu ve güney batıdaki Tendürek Dağı’ndan gelen derelerle beslenir. Doğubayazıt Sazlıklarının suları, daha sonra İran sınırlarına giren ve Aras Nehri’ne karışan Karasu’ya akar. Küçük gölcükler, sazlıklar ve ıslak çayırlıklarla bakir bir bataklık kompleksini oluşturan ve dolambaçlı bir yatak çizen dereyle birbirine bağlı olmalarından dolayı, bu iki göl tek bir alan olarak değerlendirilmiştir.

Göller büyük ölçüde sazlıklarla kaplıdır. Yaz aylarında sazlıklardaki sular tamamen çekilir. Alana, Karabulak içesinden geçen Doğubeyazıt – Iğdır karayoluyla ulaşılır.

Bitki ve Hayvan Varlığı

Fauna
Doğubayazıt Sazlıkları, birçok kuş türüne ev sahipliği yapar. Alanda önemli sayıda çayır delicesi ürer. Üreyen diğer kuşlar arasında uzunbacak, balaban, küçük balaban, erguvani balıkçıl, boz ördek, pasbaş patka, turna, kılıçgaga ve kızılbacak sayılabilir.

Elde olan sınırlı verilere dayanarak alanın geçmişte ornitolojik açıdan daha önemli olduğu söylenebilir. Örneğin, 1970’lerin başında bölgede telli turnanın ürediği biliniyor. Doğubeyazıt Sazlıkları’nda bir Türkiye endemiği olan Bendimahi kertenkelesi de bulunmaktadır.

Alanın bir diğer sevimli canlısı ise nesli tehlikede olan Himalaya mavi kelebeğidir.

Flora
Doğubeyazıt Sazlıkları, iki göl, küçük gölcükler, sazlıklar ve ıslak çayırlarla bakir bir sulak alan kompleksi oluşturmaktadır. Saz ve Gölyüzü göllerinin yanı sıra mevsime göre oluşan küçük göller de alanın önemli parçalarıdır. Bu göller dolambaçlı bir dere vasıtasıyla birbirine bağlanır. Göllerin büyük bölümü sazlıklarla kaplıdır. Sarısu Nehri’nin derinleştirilmesi sazlık alanların azalmasına ve su seviyesinin düşmesine sebep olmuştur. Sazlıkların etrafında ve daha kuru kısımlarda oluşan boşluklarda mera olarak kullanılan geniş ıslak çayırlar yer alır. Sulak alan özelliğinin kaybolmaya başladığı yerlerde ise bozkırlar ve tarım alanları uzanır.

Tarım alanlarında genellikle hububat yetiştirilmektedir.


Alandaki Aktiviteler
Sulak alan çevresindeki ovada hayvancılık yaygındır. Ağırlıklı olarak inek ve manda yetiştirilmektedir. Sazlık çevrelerinde küçükbaş hayvancılık da yapılmaktadır. Hayvanlar, bahar ve yaz ayları boyunca alanda serbestçe otlatılmaktadır. Yakacak ve hayvan yemi olarak kullanmak için saz kesimi de yapılmaktadır.



Koruma ve Yönetim
Alanın koruma statüsü yoktur.


Şu andaki sulak alan, bir zamanlar Türk – İran sınırına kadar uzanan ve 28.000 km2’lik bir alanı kaplayan büyük bir sulak alanın geriye kalan bölümüdür.

Sarısu’nun derinleştirilmesi binlerce hektarlık taşkın ovasının kurumasına ve Doğubeyazıt Sazlığı’ndaki su seviyesinin düşmesine sebep olmuştur. Doğubayazıt Çevreyi Koruma ve Güzelleştirme Derneği, bölgedeki yaban hayatının korunması için çalışmalar yapmaktadır.



Başlıca Tehdit ve Sorunlar
Alandaki en ciddi tehdit, su rejimine müdahaledir.


Önceki yıllarda Sarısu Çayı’nın derinleştirilmesi göl alanlarının küçülmesine ve sazlıkların azalmasına sebep olmuştur.

Alandaki su seviyesi DSİ tarafından kontrol edilmekte ve gelen su Sarısu Deresi’ne tahliye edilmektedir. Su rejimine yapılan müdahalelere son yıllarda kuraklığın da eklenmesi ile sulak alan ciddi derecede küçülmüştür.

Alandaki bir başka tehdit ise 1.500 km2’lik bir alana yapımı planlanan golf sahasıdır.